Chapter Chosen

ચોપડાની ઈન્દ્રજાળ

Book Chosen

ગુજરાતી ધોરણ 10

Subject Chosen

ગુજરાતી

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
“બોડીને તાં વળી કાંહકી કેવી?” આ વિધાન સમજાવો.

જીવલાએ ગોવિંદને મોકલી વાડામાંથી વાલોળ ને રીંગણાં મગાવ્યાં. લેખકની ભરેલી થેલીમાં એ સમાઈ શકે તેમ નહોતા, એટલે જીવલાને એકાદ થેલી આપતા કહ્યું ત્યારે જીવલાએ કહ્યું, “બોડીને તાં વળી કાંહકી કેવી?” જેને માથે ટાલ હોય તેની પાસે કાંસકી ન હોય અર્થાત્ ગરીબ પાસે થેલી જેવું ક્યાંઠી હોય?

લેખકના ઉઘરાણીએ જવાના અનુભવો તમારા શબ્દોમાં જણાવો.

લેખક પોતાના બે-ત્રણ મિત્રો સાથે લગભગ રવિવારે ઉઘરાણીએ જતા. એમનાં બા ભાતામાં કોઈ વાર સુખડી તો કોઈ વાર શક્કરપારા બનાવી આપતા. તેઓ નદીમાં નાહતા, ઋતુઋતુનાં ફળો ખાતા. દેણદારો પાસેથી ચણાનો ઓળો, શેરડી, બોર, કેરી જે મળે તે પેટ ભરીને ખાતા અને ઘર માટે પણ સાથે લઈ આવતા.


શાહુકાર પંચા ગણિત કેવું ગણતા?
  • વીસ પંચા પંચાણું

  • અઢાર પંચા પંચાણું 
  • સત્તર પંચા પંચાણું

  • ચોવીસ પંચા પંચાણું


A.

વીસ પંચા પંચાણું


જીવલો શાહુકારનો જનમોજનમનો ઋષે છે એવું લેખકને કેમ લાગે છે?

લેખકને જીવલા પાસેથી જાણવા મળ્યું કે તેણે ખેતર વેચાતું લેવા લેખકના પિતા પાસેથી ત્રણસો રૂપિયા લીધેલા. એ પછી અભણ જીવલાની કરુણ દશા થઈ. તેને શ્રદ્ધા હતી કે બેત્રણ વર્ષમાં તે ચૂકવી દેશે, પણ એક પછી એક વર્ષ ખરાબ આવ્યાં. આથી જીવલો શાહુકારને બહુ રોકડ આપી શક્યો નહી. લેખકે ચોપડામાં જોયું તો જીવલા પાસેથી વ્યાજનું વ્યાજ ચડીને રૂ 1500 લેણા નીકળતા હતા. જીવલો વર્ષોવર્ષ ફસલ ભરી જાય, શાકભાજી, લાકડાં, ઘાસ, ગોળ વગેરે આપી જાય અને તે પણ બધું મફતમાં! છતાંય ચોપડે રોકડા સિવાય કશું જમા ન થાય. ઘેર આવે ત્યારે લેખકનાં બાનું થોડુંઘણું કામ પણ કરી આપે. એમાં તેમના પિતાના મૃત્યુ પછી હિસાબનું કામ સંભાળતા દાસકાકાએ જીવલાના નામે નવું ખાતું પાડેલું અને જીવલાને તેના પર અંગૂઠો પાડવા બોલાવ્યો. જીવલાની આ પરિસ્થિતિ જાણીને લેખકને લાગે છે કે જીવલો શાહુકારનો જનમોજનમનો ઋણી છે.


જીવલો દાનતનો શુદ્ધ હતો એમ તમે શા પરથી કહી શકાય?

માઠાં કર્ષેમાં જીવલાની સ્થિતિ કપરી થઈ ગઈ હતી. છતાં વર્ષોવર્ષ લાકડાં, ડાંગર, કઠોળ, ગોળ, કેરી શાકભાજી, ઢોર માટે ઘાસ ને એવું કંઈને વ્યાજ પેટે ભરતો. પોતાની ખેતીનું વર્ષ ગમે તેવું નબળું ગયું હોય તોપણ ‘શાહુકારનાં છોકરાંને આપદા ન પડવી જોઈએ’ એ ભાવનાથી કંઈક તો આપવું જોઈએ એવું જીવલો માનતો હતો. આ પરથી કહી શકાય કે જીવલો દાનતનો શુદ્ધ હતો.