Chapter Chosen

પરિવહન, સંદેશાવ્યવહાર અને વ્યાપાર

Book Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન ધોરણ ૧૦

Subject Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12

સમૂહસંચારમાં શાનો સમાવેશ થાય છે ?


સમૂહસંચારમાં બે માધ્યમોનો સમાવેશ થાય છે : (1) મુદ્રૈત માધ્યમ-તેમાં વર્તમાનપત્રો, ટપાલ અને પત્રિકાઓનો સમાવેશ થાય છે. (2) ઈલેક્ટ્રોનિક માધ્યમ – તેમાં આકાશવાણી અને દૂરદર્શનનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતના રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો કયા કયા છે ?

ભારતના રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોની મુખ્ય વિગતો નીચે મુજબ છે :

આ પરિવહન સેવા ઉત્તર-પૂર્વ ભારતનાં અસમ, પશ્ચિમ બંગાળ અને બિહાર જેવાં રાજ્યોમાં વધારે છે. દક્ષિણ ભારતમાં પણ રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગનો વિકાસ થયો છે.

જળમાર્ગ તરીકે ગંગા અને બ્રહ્મપુત્ર નદીઓ સૌથી વધુ ઉપયોગી છે.

ભારતમાં સૌથી વધુ વહાણવટું ગંગાનદીની શાખા હુગલીમાં થાય છે.

ભારતના રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો આ મુજબ છે :

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 1 : ગંગા નદીમાં 1620 કિલોમિટરની લંબાઈનો હલ્દિયા – અલાહાબાદ જળમાર્ગ.

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 2: બ્રહ્મપુત્ર નદીમં 891 કિલોમીટરની લંબાઈનો કોલ્લમ – કટ્ટાપુરમ જળમાર્ગ.

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 3 : પશ્ચિમ કિનારાની 250 કિલોમિટરની લંબાઈનો કોલ્લમ – કટ્ટા[ઉરમ જળમાર્ગ.

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 4 : ગોદાવરી-કૃષ્ણા નદીમાં 1078 કિલોમીટરની લંબાઈનો કાકીનાડા – પાંડુચેરી જળમાર્ગ.

રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ 5 : બ્રહ્માણી નદીમાં 588 કિલોમીટરની લંબાઈનો ગોએનખલી – તાલ્ચેર જળમાર્ગ.


ભારતમાંથી નિકાસ થતી મુખ્ય ચીજવસ્તુઓ કઈ કઈ છે ?


ભારતમાંથી વિકાસ થતી મુખ્ય ચીજવસ્તુઓ કાચું લોખંડ, ઈજનેરી સમાન, સાઈકલ, પંખા, સિલાઈ મશીનો, વહાનો, રેલવેના ડબ્બા, કમ્યુટર, સોફ્ટવેર, રસાયણો, રત્ન-આભુષણો, ચામડા અને ચામડાનો સમાન, સુતરાઉ કાપડ અને વસ્ત્રો, શણ અને શણનું કાપડ, માછલાં હસ્તકલાની વસ્તુઓ, ચા, કૉફી, તેજાના અને મસાલાઓ છે.

રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર ટુંકનોંધ લખો. 

તે આર્થિક અને સંરક્ષણની દ્રષ્ટિએ દેશના ઉત્તમ કક્ષાના સડક માર્ગો છે.

તે દેશનાં અગત્યનાં મહાબંદરો, બંદરો, રાજ્યોનાં પાટનગરો, મોટાં ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી મથકો અને વ્યુહાત્મક સ્થાનોને જોડે છે.

તેનું નિર્માણ અને જાળવણી કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે.

તે મ્યાનમાર, પાકિસ્તાન, નેપાળ, ભૂતાન, ચીન જેવા પાડોશી દેશોને ભારત સાથે જોડે છે.

સ્વર્ણિમ ચતુર્ભૂજ યોજના એ દિલ્લી, મુંબઈ, ચેન્નઈ અને કોલકાતા આ ચાર મહાનગરોને જોડનારી યોજના છે.

રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગોને ક્રમાંક આપવામાં આવ્યા છે. જેમ કે 27, 41, 47, 48, 141, 147 વગેરે નંબરના રાસઃટ્રીય ધોરી માર્ગો ગુજરાતમાંથી પસાર થાય છે.

વારણસી-કન્યાકુમારીને જોડતો ધોરી માર્ગ નંબર 7 દેશનો સૌથી લાંબો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ છે.

જનસંખ્યાની દ્રષ્ટિએ દેશમાં ચંડિગઢ, પુંડુચેરી, દિલ્લી, ગોવા વગેરે પ્રદેશોમાં આ માર્ગોની લંબાઈ વધુ છે; જ્યારે વધારે વસ્તી ધરાવતા ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત વગેરે રાજ્યોમાં રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગોની લંબાઈ ઓછી છે.


ટ્રાફિક સમસ્યા દૂર કરવાના ઉપાયો જણવો. 

ટ્રાફિક સમસ્યા દૂર કરવાના ઉપાયો નીચે પ્રમાણે છે.

જો તમે વિદ્યાર્થી છો અને વાહન ચલાવવા માટેનું લાઈસન્સ ધરાવતા નથી. તો તમારે વાહન ચલવવું ન જોઈએ.

અનિવાર્ય હોય તો જ મોટા વાહનને ‘ઓવરટેક’ કરવું. તે માટે પોતાના વાહનની સિગ્નલ લાઈટથી પૂરો સંકેત આપી આગળ જતા વાહનની જમણી બાજુએ જઈ શકશે.

વહનચાલકે ચાલુ વાહનને મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ ટાળવો. અનિવાર્ય હોય તો સાઈડ બતાવી વાહનને રસ્તાની ડાબી બાજુએ ઊભું રાખીને પછી જ ફોન પર વાત કરવી.

108, ઍમ્બ્યુલન્સ અને ફાયબ્રિગેડનાં વાહનોને પહેલાં પસાર થવા દેવાં જોઈએ.

નજીકનાં સ્થળોએ ચાલીને જાઓ અથવા સાઈકલનો ઉપયોગ કરવો.

બિન જરૂરિ ‘હૉર્ન” મારવાનું ટાળવું.

વાહનચાલકે ખૂબ કાળજી પૂર્વક વાહન ચલાવવું કે જેથી અકસ્માત ન થાય.

ટ્રાફિક સિગ્નલના નિયમોનું પાલન કરવું.