Chapter Chosen

લેન્સ

Book Chosen

વિજ્ઞાન ધોરણ 8 દ્વિતીય સત્ર

Subject Chosen

વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12

સ્થાનિક સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને તમારા શિક્ષક અને મિત્રોની મદદથી દૂરબીન બનાવવાની રીત લખો.
સાધન-સામગ્રી :
બનાવવાની રીત :


સાધન-સામગ્રી : 15 સેમી અને 50 સેમી કેન્દ્રલંબાઈવાળા બે બહિર્ગોળ લેન્સ, લંબચોરસ જાડા કાગળનો મોટો ટુકડો, પૂંઠાનો નળાકાર, ટૅપ




બનાવવાની રીત :

(1) લંબચોરસ જાડા કાગળનો ટુકડો લો.

(2) તેને ગોળ વાળી ટૅપ મારી નળી જેવો આકારનો બનાવો.

(3) વાળેલા કાગળની નળીનો વ્યાસ ટુંકી કેન્દ્રલંબાઈવાળા બહિર્ગોળ લેન્સ જેટલો રાખો.

(4) આ કાગળની નળીના એક છેડે ટુંકી કેન્દ્રલંબાઈવાળો બહિર્ગોળ લેન્સ ચીપકાવો. આ નેત્રકાચ બનશે.






(5) પૂંઠાનો નળાકાર લો.

(6) તેના એક છેડે લાંબી કેન્દ્રલંબાઈવાળો બહિર્ગોળ લેન્સ ટૅપની મદદથી ચીપકાવો.

(7) હવે પૂંઠાના નળાકારના ખુલ્લા છેડામાંથી વીટેલા કાગળની નળી આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ દાખલ કરો. બંને વચ્ચેની જગ્યામાં છાપાનો કાગળ લપેટી અંદર બહાર ખસેડી શકાય તેવી રચના બનાવો.

આ રીતે દૂરબીન તૈયાર થશે.




(8) હવે દૂરબીનનો વસ્તુકાચવાળો છેડો ઘણે દૂરની વસ્તુ તરફ રાખી નેત્રકાચવાળા બીજા છેડા તરફથી જુઓ.

(9) બે નળીને પરસ્પર જરૂરી પ્રમાણમાં ખસેડી વસ્તુ સ્પષ્ટ દેખાય તેમ ગોઠવો.

(10) આ રીતે દૂરને વસ્તુ સ્પષ્ટ અને નજીક દેખાશે.


અંતર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ થતો હોય તેવાં સાધનો જણાવો.


અંતર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ લઘુદ્રષ્ટિની ખામીવાળી વ્યક્તિના ચશ્મામાં અને ડોરહોલમાં થાય છે.


આપણા જીવનવ્યવહારમાં લેન્સનો ઉપયોગ થતો હોય તેવાં સાધનો જણાવો.


આપણા જીવનવ્યવહારમાં લેન્સનો ઉપયોગ થતો હોય તેવાં સાધનો :

  1. સાદું સૂક્ષ્મદર્શક
  2. સંયુક્ત સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર
  3. ટેલિસ્કોપ
  4. ખગોળ દૂરબીન
  5. બાયનોક્યુલર
  6. કૅમેરો
  7. ફિલ્મ પ્રૉજેક્ટર
  8. ગુરુદ્રષ્ટિની ખામીવાળી વ્યક્તિના ચશ્માં
  9. લઘુદ્રષ્ટિની ખામીવાળી વ્યક્તિના ચશ્માં
  10. ડોરહોલ

બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા સૂર્યનું બિંદુવત્ પ્રતિબિંબ મેળવો. આ પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે તમે શું કર્યું ? નોંધ તૈયાર કરો.


એક બહિર્ગોળ લેન્સ લો. તેના પર સૂર્યનાં કિરણો આપાત થાય તે પ્રમાણે ગોઠવો. લેન્સ પર આપાત થતા સૂર્યનાં કિરણો વક્રીભવન પામી એક બિંદુએ કેન્દ્રિત થશે. આ સ્થાને સફેદ કાગળ મૂકતાં સૂર્યનું બિંદુવત્ પ્રતિબિંબ કાગળ પર સ્પષ્ટ દેખાય છે.