Chapter Chosen

અંગ્રેજ શાસનની ભારત પર અસર

Book Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન ધોરણ 8 પ્રથમ સત્ર

Subject Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
ભારતમાંથી કઈ કઈ ચીજવસ્તુઓની નિકાસ થતી ?

ભારતમાંથી શણ, ઊન, રેશમી કાપડ, સુતરાઉ કાપડ, ઢાકાની મલમલ, સૂરોખાર, મીઠું, સાકર વગેરે ચીજવસ્તુઓની નિકાસ થતી.

અંગ્રેજોએ કરેલા સુધારાઓથી અંગ્રેજ શાસન અને ભારતના લોકોને કયા કયા ફાયદા થયા ?


અંગ્રેજોએ કરેલા સુધારાઓથી અંગ્રેજ શાસનને નીચે જણાવેલ ફાયદા થયા :

  • દેશનો વહીવટ કરવા માટે અંગ્રેજોને અંગ્રેજી ભાષા જાણનારા કર્મચારીઓ મળવા લાગ્યા.
  • રેલમાર્ગો દ્વારા અંગ્રેજી માલની અને લશ્કરની હેરફેર સુગમ બની.
  • ભારત જેવા વિશાળ દેશ પર ચાંપતી નજર રાખવા તેમજ ઇંલ્ગૅન્ડ સાથે સંદેશાવ્યવહાર માટે આધુનિક તાર-ટપાલને પદ્વતિ ઉપયોગી બની.
અંગ્રેજોએ કરેલા સુધારાથી ભારતીય લોકોને થયેલા ફાયદા :

  • ભારતીયોમાં રાષ્ટ્રીય ભાવનાનો વિકાસ થયો.
  • શિક્ષિત ભારતીયોમાં સ્વાતંત્ર્ય માટે રાષ્ટ્રવાદી માનસ ઘડાયું.
  • લોકો અંગ્રેજી કેળવણીને લીધે વિશ્વના નૂતન પ્રવાહોથી માહિતગાર થયા. તેમણે દેશમા.
  • સમાજસુધારણા અને રાષ્ટ્રીય જાગૃતિ માટે અગત્યની ભૂમિકા ભજવી.
  • વર્તમાનપત્રો, તાર-ટપાલ અને રેલવેને લીધે ભારતના લોકો એકબીજાની નજીક આવ્યા.

અંગ્રેજ સરકારે ભારતમાં શા માટે રેલવે, તાર અને ટપાલ વ્યવસ્થા શરૂ કરી ?

અંગ્રેજ સરકારે ભારતમાં એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે પોતાનો માલસામાન અને લશ્કરની હેરફેર માટે રેલવેની તેમજ ભારત જેવા વિશાળ દેશના દરેક ભાગ પર ચાંપની નજર રાખવા અને ઈંગ્લૅન્ડ સાથે સંદેશાની આપ-લે કરવા માટે તાર અને તપાલની વ્યવસ્થા શરૂ કરી.

અંગ્રેજી શાસન સમયના ખેસૂતો અને વર્તમાન સમયના ખેડૂતો વચ્ચે શો તાફાવત છે ?

અંગ્રેજી શાસન સમયના ખેડૂતો અંગ્રેજ સરકારની આકરી અને અન્યાયી મહેસૂલનીતિને કારણે પાયમાલ થયા હતા. કાયમી જમાબંધી માનની મહેસૂલ પદ્વતિને અમલ થતાં ખેડુતોની જમીન જમીનદારો પાસે જતી રહી. ખેડૂતો ઠંડી-ગરમીમાં તનતોડ મજૂરી કરીને ખેતી કરતા, પરતુ તેમના હાથમાં આંસુ સિવાય કંઈ આવતું નહી. અંગ્રેજી શાસન સમયના ખેડુતો ગરીબી અને ભૂખમરામાં સબડતા હતા. 

અત્યારના સમયમાં ખેડૂતો લોકશાહી દેશના સ્વતંત્ર નાગરિકો છે. તેઓ પોતાની જમીનનો માલિકીહક ધરાવે છે. તેઓ પોતાનાં ખેતરોમાં પોતાની ઇચ્છા મુજબ ખેતી કરી શકે છે અને પાકોની સારી આવક મેળવી શકે છે. ખેડૂતોને સરકાર તરફથી સિંચાઈ, વીજળી, રાસાયણિક ખાતરો, બિયારણો વગેરેની સગવડો મળે છે. આમ, અત્યારના સમયના આપણા દેશના ખેડૂતો મુક્તપણે ખેતી કરી શાંતિ અને સુખચેનથી જીવી રહ્યા છે.

વિલિયમ બૅન્ટિંકે ભારતમાં કયા કયા સુધારાઓ કર્યા ?

વિલિયમ બૅન્ટીકે ભારતમાં કરેલા સુધારા :
  • વિલિયમે અંગ્રેજી વહીવટમાં ભારતીયોને સ્થાન આપ્યું.
  • વિલિયમ બૅન્ટિકે અદાલતમાં ન્યાય મગવા આવનાર વ્યક્તિને પોતાની માતૃભાષાનો ઉપયોગ કરવાની છૂટ આપી.
  • વિલિયમ બૅન્ટિંકે ઇ.સ. 1829માં સતી થવાના ક્રુર રિવાજ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.
  • વિલિયમ બૅન્ટિકે કેળવણી માટે દર વર્ષે એક લાખનો ખર્ચ કરવાનું આયોજન કરવાનું આયોજન કરવા શિક્ષન સમિતિની રચના કરી.
  • વિલિયમ બૅન્ટિકે મેકોલે નામના ધારાશાસ્ત્રની મદદથી ઇ.સ. 1834માં ભારતમાં અંગ્રેજી શિક્ષણ પદ્વતિ શરૂ કરી.