Chapter Chosen

ભારતમાં યુરોપિયન પ્રજાનું આગમન

Book Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન ધોરણ 8 પ્રથમ સત્ર

Subject Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
બકસરની લડાઈ શાથી થઈ ? તેનું શું પરિણામ આવ્યું ?

અંગ્રેજોએ મીરજાફરને પદભ્રષ્ટ કરી તેના જમાઈ મીરકાસીમને બંગાળનો નવાબ બનાવ્યો. નવાબ બન્યા પછી મીરકાસીમ પરેશાન કરવા લાગ્યો. તેથી અંગ્રેજોએ તેને પદભ્રષ્ટ કરવા નિર્ણય કર્યો. (મીરકાસીમે અંગ્રેજો સામે પુદ્વ કરવા અયોધ્યાના નવાબ અને મુઘલ બાદશાહ શાહઆલમનાં લશ્કરોની મદદ લઈ સંયુક્ત સેના તૈતાર કરી.) મીરસાસીમની સંયુક્ત સેના અને અંગ્રેજો વચ્ચે ઈ.સ 1764માં બક્સરના મેદાનમાં લડાઈ થઈ. આ લડાઈમાં અંગ્રેજોની જીત થઈ. યુદ્વને અંતે અંગ્રેજોએ મીરકાસીમને તેના પદ પરથી પદભ્રષ્ટ કરી મીરજાફરને ફરીથી બંગાળનો નવાબ બનાવ્યો.

પ્લાસીનું યુદ્વ કોની કોની વચ્ચે લડાયું ? તેનું શું પરિણામ આવ્યું ?

પ્લાસીનું યુદ્વ ઇ.સ. 1757 માં બંગાલના નવાબ સિરાજ-ઉદ્દ-દૌલા અને અંગ્રેજો વચ્ચે લડાયું. આ લડાઈમાં અંગ્રેજોની જીત થઈ.

યુરોપિયન પ્રજાઓને નવા જળમાર્ગો શોધવાની જરૂર શાથી પડી ?

પ્રાચીન કાળથી વિદેશી વેપારીઓ જમીનમાર્ગથી ભારતની વાયવ્ય સરહદેથી ભારત આવતા અને ભારતમાંથી માલ ખરીદીને યુરોપના દેશોમાં વેચતા. યુરોપ અને એશિયાના દેશોના વેપારમાર્ગનું મુખ્ય મથક ગણાતું કૉન્સ્ટેન્ટિનોપલ શહેર તુર્કોએ જીતી લીધું. પરિણામે યુરોપ અને ભારત વચ્ચેના વેપારનો માઅર્ગ બંધ થયો. યુરોપના દેશોમાં ભારતનાં રેશમી કાપડ, સુતરાઉ કાપડ, મલમલ, મરીમસાલા, તેજાના વગેરેની માંગ વધી ગઈ. યુરોપના લોકોને ભારતના મરીમસાલા અને તેજાના વરગ ચાલી શકે તેમ ન હતું. આથી તેમને ભારત તફનો નવો જળમાર્ગ શોધવાની જરૂરી પડી.

ભારતમાં સૌપ્રથમ અને સૌથી છેલ્લે કઈ યુરોપિયન પ્રજા આવી ?

ભારતમાં સૌપ્રથમ પોર્ટુગીઝો (ફિરંગીઓ) અને છેલ્લે ફ્રેન્ચો આવ્યા.

પોર્ટુગીઝ સત્તાનો અંત કેવી રીતે આવ્યો ?

17 મી સદી શરૂઆતમાં પોર્ટુગીઝોએ વેપાર માટે બંગાળમાં પગપેસારો કર્યો. આથી બંગાળના સૂબાએ પોર્ટુગીઝોની પ્રવૃત્તિઓ સામે મુઘલ બાદશાહ શાહજહાંને ફરિયાદ કરી. શાહજહાંના ફરમાનથી પોર્ટુગીઝોની હુગલીની કોઠી તોડી પાડવામાં આવી અને તેમનાં વહાણો સળગાવી દેવામાં આવ્યાં. આ રીતે બંગાળમાં પોર્ટુગીઝોની સત્તાનો અંત આવવા લાગ્યો. પોર્ટુગીઝોની સત્તા ફક્ત દીવ, દમણ અને ગોવા પૂરતી મર્યાદિત રહી.