Chapter Chosen

કુદરતી વનસ્પતિ

Book Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન ધોરણ 9

Subject Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
ઉષ્ણ કટિબંધ ખરાઉ જંગલોની વિશેષતાઓ જણાવો. 

અહીંના વૃક્ષો પાનખર ઋતુમાં 6 થી 8 અઠવાડિયાં દરમિયાન પોતાનાં બધાં પાંદડાં ખેરવી નાંખે છે. તેથી આ જંગલો ‘ખરાઉ જંગલો’ કહેવાય છે.

દરેક પ્રજાતિનાં વૃક્ષો પાન ખેરવવાનો ચોક્કસ સમય જુદો જુદો હોય છે. તેથી આખું જંગલ એક ચોક્કસ સમય માટે પાન વગરનું થઈ હતું નથી.

આ જંગલોના વૃક્ષો મોસમ પ્રમાણે પાન ખેરવતાં હોવાથી તેને ‘મોસમી જંગલો’ પણ કહે છે.


ઉષ્ણ કટિબંધીય વરસાદી જંગલોની વિશેષતાઓ જણાવો. 

અહીંના વૃક્ષોની ઊંચાઈ 60 મીટર કરતાં વધુ હોય છે.

ઝાડી-ઝાંખરાંનાં કારણે અહીં ભેજનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.

આ જંગલોમાં પાનખર ઋતુ હોતી નથી.

તે બારે માસ લીલાં રહે છે, તેથી તેમને ‘નિત્યલીલાં જંગલો’ પણ કહે છે.

અહીં વૃક્ષોનાં થડ જાંડાં તથા તેમનું લાકડું કઠણ અને વજનદાર હોય છે.


કારણ આપો. 
જંગલો આર્થિક વિકાસ માટે ઉપયોગી છે. 

જંગલો ઈમારતી લાકડું, બળતણ અને વિવિધ પ્રકારની અન્ય વસ્તુઓ પૂરી પાડે છે.

જંગલોમાં થતાં વાંસમાંથી કાગળ, રેયૉન, ટેપલા, ટોપલી, રમકડાં, સાદડી તેમજ ગૃહ-સુશોભનની વસ્તુઓ વગેરે બનાવવાના, ચીડના રસમાંથી ટર્પેન્ટાઈન, દેવદાર અને ચીડના લાકડામાંથી રમતગમતનાં સાધનો, દીવાસળી, ચા અને દવાનાં પૅકિંગની પેટીઓ, ચંદનમાંથી સિગંધીદાર તેલ અને સૌંદર્યવર્ધક ચીજો, ખખરાનાં પાનમાંથી પતરાળાં-પડિયા, ખેરના લાકડામાંથી કાથો, ટીમરુંનાં પાનમાંથી બીડી વગેરે બનાવવાના ઉદ્યોગો વિકસ્યા છે.

જંગલોમાંથી હરડે, બહેંડા, અશ્વગંધા, આંબળાં, સિંકોના, સર્પગંધા, નીલગિરિ, યુકેલિપ્ટસ વગેરે અનેક ઔષધિઓ મળે છે.

જંગલોમાંથી લાખ, રળ, ગુંદર, નેતર, મધ, રબર વગેરે પેદાશો મળે છે.

જંગલો વંવાસી પ્રજાને આજીવિકા પૂરી પાડે છે.

આથી જંગલો રાષ્ટ્રના આર્થિક વિકાસમાં ઉપયોગી બને છે.


શંકુદ્રુમ જંગલોની વિશેષતાઓ જણાવો. 

અહીંના વૃક્ષો શંકુ આકાર ધરાવે છે.

વૃક્ષોની ડાળીઓ નીચે તરફ ઢળતી હોવાથી હિમવર્ષા વખતે વૃક્ષો પર પડતો બરફ સહેલાઈથી જમીન પર સરકી જાય છે.

વૃક્ષોનાં પાન લાંબા, અણીદાર અને ચીકાશવાળાં હોય છે. તે ભેજને લાંબા સમય સુધી ટકાવી રાખે છે.

વૃક્ષોનું લાકડું અંદરથી પોચું અને માવાદાર હોય છે. તેથી તે કાગળ બનાવવા માટે ઉપયોગી છે.

આ વૃક્ષોનો વિકાસ થવામાં ઘણાં વર્ષો લાગે છે.


ઉષ્ણ કટિબંધ કાંટાળા જંગલોની વિશેષતાઓ જણાવો.


આ વનસ્પતિનાં મૂળ લાંબાં, ઊંડા અને પાણી મેળવવા માટે વર્તુળની ત્રિજ્યાઓની જેમ ચોતરફ ફેલાયેલા હોય છે. 

તેમનાં પાન નાંના હોય છે, જેથી લાંગી સૂકી ઋતુમાં બાષ્પનિષ્કાસનની ક્રિયા મંદ થાય છે.