Chapter Chosen

ભારત : સ્થાન, ભૂસ્તરીય રચના અને ભૂપૃષ્ઠ - I

Book Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન ધોરણ 9

Subject Chosen

સામાજીક વિજ્ઞાન્

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
સંકલ્પના સમજાવો. 
દ્વીપ  

જેની બધી બાજુઓ સમુદ્ર કે પાણીથી ઘેરાયેલી હોય એવો ભુખંડ ‘દ્વીપ’, ‘ટાપુ’, કે ‘બેટ’ કહેવાય છે. દા.ત. દીવનો ટાપુ, લક્ષ્યદ્વિપ ટાપુઓ.

સંકલ્પના સમજાવો. 
સમુદ્ર   

પાણીનો ખૂબ વિશાળ અને વિસ્તૃત જથ્થો ‘સમુદ્ર’ ‘સાગર’ કે ‘દરિયો’ કહેવાય છે. દા.ત. અરબ સાગર, રાતો સમુદ્ર, ભુમધ્ય સમુદ્ર.


સંકલ્પના સમજાવો. 
સ્થાનિક સમય  

કોઈ પણ સમયે સૂર્ય આકશમાં બરાબર માથા પર કે મહત્તમ ઊંચાઈએ આવે ત્યારે ત્યાં બપોરના 12 વાગ્યા ગણાય છે. આ પ્રમાણે ગણવામાં આવતા સમયને તે સ્થળનો ‘સ્થાનિક સમય’ કહેવામાં આવે છે.


સંકલ્પના સમજાવો. 
ઉચ્ચપ્રદેશ 

મેદાન કરતાં વધુ ઉંચાઈએ આવેલો સપાટ પ્રદેશ ‘ઉચ્ચપ્રદેશ’ કહેવાય છે. દા.ત. દખ્ખણનો ઉચ્ચપ્રદેશ, કેટલાક ઉચ્ચપ્રદેશો સમાન્ય પર્વતો કરતાં પણ ઉંચા હોય છે. દા.ત. પામીર, તિબેટ અને બોલિવિયાના ઉચ્ચપ્રદેશો.


ભારતનો પ્રમાણ સમય 82bold degree30 પૂર્વ રેખાંશના સ્થાનિક સમય મુજબ કેમ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે ? 

ભારતનો પોર્વ-પશ્ચિમ રેખાંશીય વિસ્તારો આશરે 29bold degree છે. તેના કારણે ભારતના પૂર્વ અને પશ્ચિમના દૂરનાં સ્થળોના સ્થાનિક સમયમાં આશરે બે કલાકનો ફરક છે.

તેથી સમગ્ર ભારતનો પ્રમાણસમાય 68bold degree અને 97bold degree થી સરખા અંતરે આવેલા મધ્યવર્તી 82bold degree30 પૂર્વ રેખાંશ પરના સ્થાનિક સમય પ્રમાણે રાખવામાં આવ્યો છે. આમ કરવાથી ભારતના કોઈ પણ સ્થળના સ્થાનિક સમય અને ભારતના પ્રમાણસમય વચ્ચે એક કલાકથી વધારે ફરક પડતો નથી.