Chapter Chosen

છત્રી

Book Chosen

ગુજરાતી ધોરણ 10

Subject Chosen

ગુજરાતી

Book Store

Download books and chapters from book store.
Currently only available for
CBSE Gujarat Board Haryana Board

Previous Year Papers

Download the PDF Question Papers Free for off line practice and view the Solutions online.
Currently only available for
Class 10 Class 12
‘છત્રી’ નિબંધમાંથી હાસ્યરસ રજૂ કરતાં ઉદાહરણો આપો.

‘છત્રી’ નિબંધમાં લેખકે છત્રી જેવી સામાન્ય વસ્તુને નિમિત્ત બનાવી એમાંથી નિષ્પન્ન કર્યું છે. એમાંના કેટલાક પ્રસંગો આપણે જોઇએ:
(1) તમારી છત્રી ટકાઉ હશે જ. પણ તમારી છત્રી મારી પાસે ટકતી નથી. ખોવાય ન નહી એવી છત્રી તમે રાખો છો? આ તે કેવો વિચિત્ર પ્રશ્ન એમ મનમાં થાય, પણ એને આમ હળવાશથી મૂકીને વાચકને હસતાં કરી દે છે.
(2) દુકાનેથી લઈને ઘર સુધી પહોંચતાં સુધીમાં પણ છત્રી ખોઈ નાખવાના વોક્રમો મેં એકથી વધુ વાર નોંધાવ્યા છે ! જાણે કોઈ મોટું પરાક્રમ કર્યું હોય એ રીતે જણાવીને એમાંથી પણ લેખક ખોવાઈ જવાની વાતને હસી કાઢે છે.
(3) છત્રી ખોવાય નહી એ માતે લોકોએ આપેલી સલાહો પણ રમુજનાં જ ઉદાહરણો છે.
(4) છત્રી પર નામ, વીગતવાર સરનામું ટેલિફોન નંબર લખાવવાની વાત તો રમુજ પ્રેરે છે, પણ એથીયે વિશેષ છત્રી પર પોતાનો આખો બાયોડેટા લખાવવાના વિચાર પર તેમને સંમેય રાખવો પડ્યો. એમાં પણ હળવો વ્યંગ છે.
(5) એ પછી ખોવાયેલી છત્રી લેવા અમદાવાદથી છેક રાજકોટ જવું. એ માટે ખાસ્સો ખર્ચો કરવો અને અંતે ભુલકણા સ્વભાવને કારણે મેળવેલી છત્રી ફરી બસમાં ભૂલી જવી ત્યારે પેલી કહેવત યાદ આવે છે: ‘તાંબિયાની ડોશી ને ઢીંગલો માથે મુંડામણ.’
આ સર્વે પ્રસંગોની રજૂઆતમાં ન કોઈના પર દોષારોપણ કે ન ખોવાયાનો અફસોસ કે ગમ. વાત સદીસીધી પણ એને હળવાશથી રજૂ કરીને તેમાંથી હાસ્ય નિષ્યન્ન કરવાની અદ્દભુત કળા લેખકમાં છે એનો પરિચય આ નિબંધ કરાવે છે.


લેખક અને દુકાનદાર વચ્ચે છત્રી અંગે થયેલી વાતચીતનો સાર જણાવો.

લેખકને દુકાનદારે કહ્યું કે તેમને ત્યાં વેચાતી છત્રી ખુબ ટકાઉ હોય છે. તે એક વરસમાં તુટી જાય એવી નથી હોતી. લેખકને એમની ટકાઉ હોય છે. તે એક વસરમાં તુટી જાય એવી નથી હોતી. લેખકને એમની ટકાઉ છત્રી અંગે કોઈ શંકા નહોતી, પણ તેમને ખોવાય નહી એવી છત્રી જોઈતી હતી. આવી છત્રી ક્યાંથી મળે? આથી દુકાનદાર તેમને જણાવે છે કે તમે જે પ્રકારની છત્રી માગો છો એ કદાચ કોઈ નહી રાખતું હોય, એટલે છત્રી તમારી પાસે ટકે એવો ઉપાય તમારે જ શોધી કાઢવો પડે.

એક માણસે રાજાના કુંવર માટે શું કરી આપ્યું હતું?
  • ચામડાના બૂટ સીવી આપ્યા હતા.

  • ચામડાથી ધરતી મઢી દીધી હતી.

  • બૂટ-મોજાં પહેરાવીએ દીધાં હતા.

  • રાજાનો હુકમ માથે ચઢાવ્યો હતો.


A.

ચામડાના બૂટ સીવી આપ્યા હતા.


રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની વર્તાનું તાત્પર્ય જણાવો.

રાજા પોતાના કુંવરને કાંટો ન વાગે એ માટે પોતાના આખા રાજ્યની ધરતીને ચામડાથી મઢી દેવાનો હુકમ ફરમાવે છે. આખી ધરતીને ચામડાથી મઢી દેવાનું કામ અશક્ય છે, એમ સમજીને એના રાજ્યના એક માણસને એક માણસને એક વ્યવહારુ ઉપાય સુઝે છે. તે રાજાના કુંવર માટે ચામડાના બૂટ સીવી આપે છે, જેથી કુંવરને ધરતી પર ચાલતા કાંટો ન વાગે. આ વાર્તાનું તાત્પર્ય એ છે કે જગતને સુધારવાના મિથ્યા પ્રયત્નો છોડી. પોતાની જાતને સુધારવી.

લેખકને છત્રી ખોવાઈ ન જાય એ માટે કઈ સલાહ અમલમાં મૂકી? કઈ રીતે?

લેખકે છત્રી ખોવાઈ ન જાય એ માટે છત્રી પર પોતાનું નામ-સરનામું લખવાની સલાહ અમલમાં મૂકી. એ માટે એમણે પોતાની નવી છત્રી પર તેમનું પુરું નામ, વીગતવાર સરનામું, ટેલિફોન નંબર વગેરે બધું જ લખાવ્યું. વરસાદના પાણીને કારણે એ ભૂંસાઈ ન જાય એટલે આ વીગતો પાકા રંગથી લખાવી.